Ikrismesi

Ixesha lekrismesi libiyozelwa elizweni jikelele. Ayingomakholwa okanye amakristu kuphela alibiyozelayo ilixesha. Abantu bezinye inkolo nabo bangengomakristu bathabatha nabo ingxaxheba ekulibeyozeleleni elixesha. Ingaba kuwe nje ngekholwa kubalulekile kusini na ukuthi ulibiyozelele elixesha? Thina nje ngamakholwa/amkristu singabiyoza ngoluphi na uhlobo ukuze olusuku libe nentsingiselo eyiyo? Kuyinfuneko kusini na ukuthi zonke icawa zibiyozele olusuku?

Izinto izinintsi ezenzeka ngelixesha azinayo nento yokwenza nenkolo yobukristu. Ubunintsi bazo bunento yokwenza nolonwabo. Kuyatyiwa, kuyaselwa kubanjwa namatheko. Abantu baphana izipho. Amabhizinisi agquba kakuhle kakhulu. Abantu bachitha iimali ezinkulu kwaye emavenkileni kuvakala amaculo aziwayo exesha lekrismesi, kodwa asingabo bonke abantu abaphulaphula umyalezo, okanye bathabathe ingqalelo yomyalezo walamaculo. Ukrismesfather naye ubonakala njengophawo olubalulekileyo lukuthengisa/papasha  amavenkile. Injogo yeyokwenza kubekho umoya wokubiyoza nolonwabo. Sitsalelwa ekubeni sichithe imali ngokuthenga izinto isingazidingiyo kwaye sichithe nemali esingenayo. Impumelelo yelixesha lekrismesi ithelekiswa ngokuthi ambhezinisi akqube njani, nokuthi kuchithwe imali engakanani na?

Eyona nto siyibeyozelayo yintoni?

Ngesikqelo ixesha lekrismesi kuthi makristu lenentsingiselo ekhethekileyo. Ngelixesha sibiyozela isikhumbuzo sokuzalwa kweNkosi yethu uYesu Kristu umkhululi wethu. Sijonga intsingiselo yokuza kwakhe ehlabathini. Sisizathu esaneleyo esokuba singabiyoza. Sifumene iindaba ezilungeleyo zovuyo olukhulu kuluntu lonke (uLuka 2:10). Nanku umyalezo: “Nizalelwe namhlanje emzini kaDavide uMsindisi, onguKristu iNkosi.”( uLuka 10:11).

Ngubani loMsidisi?

Sikholelwa ekubeni nguThixo ngokwakhe/ngengqu oyewakguquka yanguMntu! Sikholelwa yiyo into eyenzakayo ngokwenene ekuzalweni kukaKristu: uThixo uye wangumntu. uYesu nguImanuweli; kukuthi uThixo unathi. (uMateyu 1:23). “Ekuqalekeni ube ekho  uLizwi, waye uLizwi ekuye uThixo, waye uLizwi enguThixo.” (uYohane 1:1). “ULizwi waba yinyama, wahlala phakathi kwethu.” (uYohane 1:14). uYohane ubalisa esithi: “sabubona ubuqaqawuli bakhe, ubuqaqawuli kanye bowokuphela kwamzeleyo uYise, ezele lubabalo nayinyaniso.” (uYohane 1:14). Akululanga  ukuthi ungakqonde, kodwa yeyona ntliziyo yomyalezo yenkolo wobukristu. Ukuba uYesu yayingumntu nje oqelekileyo, ngeyingazange ebenentsingiselo ekhethekileyo into  awayenzayo. Kodwa ngengxa yokokuba yayinguThixo ngokwakhe, ubomi bakhe, imimangaliso yakhe, iintshumayelo zakhe, ukufa kwakhe, ukuvuka kwakhe nokunyukela kwakhe ezulweni zonke ezozinto zabanentsingiselo ekhethekileyo.

NguThixo ungenelelayo ukuthi abantu/uluntu – nehlabathi liphela – alisindise kwintlungu yesono esizifake kuyo. UYesu unguMesiya, othunywe nguThixo ukuza kwenza lonke ihlabathi libelitsha. Kungoku ukuzalwa kwakhe isisiqalo sexesha elitsha; ixesha elitsha embhalini yehlabathi. Kufana nokuqala kosuku olutsha, ukukhanya kubengezele phezu kwabo. (uIsaya 9:1-6).

Ayikho eny’idlela. Okukuzalwa  (kukaKristu) kuyafuneka ukuthi sikubiyozele. Ithe zakuvakala iindaba zokuzalwa kukaKristu kubelusi baseBhetelehem, iingelosi zezulu azibanganako ukuthicwaka, zadanduluka zimdumisa uThixo. (ULuka 2:13-14). Abalusi baqala apho ukuvakalisa ngokuzalwa kukaKristu. Singa ziyekanjani ezindaba? Singathi cwaka njani?

Kufuneka siyibiyozela njani iKrismesi?

Indimbane yabantu eyenza inchitho engagqondakaliyo ngelixesha lekrismesi, ayinamvisisiso yokuba elixesha limalunga nantoni. Ubuninzi balemibiyozo ayinayo into yokwenza noYesu Kristu. Kuthi njengamakristu lemibiyozo inentsingiselo ekhethekileyo, engafaniyo kwaphela neyehlabathi. Kuthi intsingiselo isekubeni lithini olusuku kuthi. Kuhlala kuyimibiyozo nakuthi, kodwa imibiyozo esiyibhekisa kuThixo, sithabatha ingqalelo yesona sipho sikhulu kuzo zonke ehlabathini esisiphiwe nguThixo – uYesu Kristu!

I

zipho

Elinye lamasiko/isithethe selixesha lekrismesi kukuphisana ngezipho. Amasapho achitha ixesha elinintsi nemali ethengelana izipho ezintle. Ngesigqelo oku kwenziwa ngemfihlakalo, zezikhavarishwe kakuhle, injongo kukuthi omnye aqashisele ukuba uthengelwe ntoni. Ngamanye amxesha kukho ukrismesfather ozisa ezizipho. Oku kwenza abantwana babe novuyo olungumangaliso. Lingekafiki nokufika ixesha lekrismesi selebenamaphupha okuthi izipho zabo zekrismesi izakuba yintoni. Ngenxa yemingcili ngobusuku obandulela ikrismesi abakwazi nokulala. Amehlo ayabengezela luvuyo xabevula izipho zabo. Oku kwenza ukuthi babone ikrismesi ngelinye iliso, nentsingiselo yokuyibiyozela. Kulapho bafumana ulonwabo lwabo khona kwaye yeyona nto bazakuyikhumbula: izipho abazifumeneyo.

Emakhayeni obukristu abazali ngesigqelo bazakucacisa ukuthi sabelana ngezipho ngenxa yokuba uThixo esabele esona sipho sikhulu – Unyana wakhe! Izipho zethu kufuneka zisikhumbuze ukhuthi  ulonwabo lwethu luxhomekeke ekuzimiseleni kwethu ukwabela. Xa sikhathalelana kwaye sisonwabisana, sizakukwazi ukuthi nathi sibenolonwabo. Ngelishwa iingqondo  zethu zisebenza ngoluny’uhlobo. Sijonge kakhulu kwicala lokuphiwa/lokwamkela kunokuba sijonge kweli lokupha. Ukuba ngenene nangenyaniso sifuna ukoqonda ukuthi ikrismesi imalunga nantoni, kufuneka sigxininisise ekubeni abantu baziva bonwabile xabesabela ukugqitha xabe samkela  (Izenzo 20:35). Sisifundiso uThixo asinika/asifundisa  sona ngekrismesi. Usipha esona sikhulu isipho ngaphandle kokufuna inzuzo/imbuyekezo.

Kukho iintsapho eziyiphilayo  lenfundiso ngokuthi ngexesha lekrismesi zingathengelani ngokwazo izipho kuphela, kodwa nabo basweleyo/badingayo. Xa sithi solulele izandla zethu kubantu abangenayo ingeniso nabangenaku ukusibuyekeza “ngokusihlawula”, kulapho siqala khona ukuqonda uthando lukaThixo esilibona ngokuzalwa kuka Yesu.

Izibane nemithi.

Elinye lamasiko amadala esilibona lenongxibelelwano nekrismesi, kukusetyenziswa kwemithi yekrismesi ehonjiswa ngezibane nezinye intwanantwana. Izipho zidla ngokubekwa phantsi kwalomthi. Elisiko alinantsingiselo evela eBhayibhileni.  Nezibane esizibona ngexesha lekrismesi ezitalatweni zedolophu azinantsingiselo ingako yobikristu. Nangona kunjalo zenza kubekho umoya wolonwabo zikwa nomtsalane wokuba abantu bahambele ezidolophini, eyona njongo yazo ijongene nezamabhezinisi hayi  umoya wobukristu. Ukuba kho kwazo asiyonto ingako ngaphandle kwemihombiso emihle.

Kodwa singanako ukuthabatha uphawo lokukhanya silutolike ngendlela ingqamene nobukristu okuze umyalezo ochanekileyo udluliswe. Izibane ezenza umfanekiso weenkwenkwezi okanye umnqamlezo zinako ukuthi zisijongise kuKristu. Iziphatho zezibane namakhandlela nazo zinako ukubonwa okanye ukusetyenziswa njengempawo zobukristu. UYesu uze njengokhanyiselo ehlabathini. “Ukhanyiso ke olo lwabonakala ebumnyameni, basuka ubumnyama abaluqiqa.” (UYohane 1:5).

Ikrismesi necawa/ingkonzo

Kukho iicawa izingazixhamliyo ngokubiyozela ikrismesi. Ngamaxesha amanintsi zona ezocawa ixesha lePasika nePentekoste ngamaxesha abalulekileyo. Ngakumbi iPasika ifumana eyonangqwalasela inkulu. Xa kusiziwa kwixesha lekrismesi zona ezocawa izakuzifumana zililize/zingenabantu. Akukho ziganeko zingako ezenzekayo, nabantu  abenzi mizamo yokuza ezicaweni.

Kwakhona kukho iicawa apho imeko ingafaniyo. Ngekrismesi kungenwa icawa kabini ngenjongo yokuba abantu bakwazi ukufumana indawo, kodwa ngePasika icawa ziyadinga zize ngengxa yokuba abantu bathabatha ikhefu/iholide. Ubunintsi babantu abazalisa iicawa ngexesha lekrismesi, ngelishwa ngabantu ababheka ecaweni mangqaphaqapha. Ngamaxesha amanintsi baza kwicawa yasekuseni,  ukuze babenako ukuchitha imini ngendlela zabo. Ekugqibeleni ngabo abathabathela ikrismesi ingqalelo enkulu.

Iicawa zingenza ntoni ukuqinisekisa ukuthi amalungu azo abiyozela ikrismesi ngendlela efanelekileyo?

Iadvente.

Iadvente lixesha elivelela kwikhalenda/ialmanaka yecawa apho khona kwenziwa izicwangciso malunga nekrismesi. Elixesha liquka necawa ezine phambi kwekrismesi kwaye ngelixesha ngokukhethekileyo kushunyayelwa ngentsingiselo yokuza kukaKristu (iadventi) ehlabathine. Umfunziselo walo ufana neveki ezisixhenxhe zokukhumbula usizi lukaKristu apho senz’amalungiselelo ePasika. Xasithi ngelixesha leadvente sivume ukuba uThixo athethe nathi ngelizwi lakhe, sifika apho kulungileyo ukuthi sibiyozele ikresmesi. Ukuba sithi sibenokuqonda ukuthi ukuza kwakhe kusiqulathele ntoni, ulonwabo lwethu luyakuba lukhulu.  Ukuvuya nokonwaba zezona zibalulekileyo ngelixesha. Ikrismesi yenz’ukuba elixhesha libaluleke.

Amaculo ekrismesi neenkonzo zekrismesi.

Isakhono sokucula sisipho esikhethekileyo uThixo asiphe sona apha eAfrika. Esisakhono sokucula sibonakala ngokupheleleyo kwimivuyo yexesha lekrismesi. Amaculo ekrismesi kwasekuqalekeni aye yingxalenye yendlela ezisetyenziswa yicawa yokubiyozela ikrismesi. Umkhosi wasemazulwini owavakala udumisa uThixo phaya eBhetelehem, ngobusuku uYesu wazalwa ngabo. Ngokucula kwabo (umkhosi wasemazulwini) abazange bavakalise nje ukuzalwa kwakhe, kodwa bebekubiyozela kananjalo.

Hiyo lonto ubunintsi becawa ngelixesha lethu kwisikgcwangciso – ngqubo zazo zimiliselwe ekuculeni amaculo ekrismesi. Ngamaxesha amanintsi ingqubo yonke yenkonzo ibayinkonzo emalunga nomculo. Kudla ngokuba nekwayala ezahlukeneyo ezithatha ingxaxheba ngokucula amaculo ekrismesi eziye zawalungiselela elixesha. Ngamanye amathuba ibandla nalo lefumana ithuba lokucula kunye. Abantu abohlukeneyo bazakufumana ithuba lokufunda izicachulwa ezivumelana nelixesha eBhayibhileni. Intshumayelo idla ngokuba mfutshane okanye ayibikho nokubakho. Kukho iinkonzo/iicawa apho ingqubo yokucula lamaculo idla ngokuthabatha ubusuku bonke.

Enye indlela esityenziswayo kulapho iqaqobana lolutsha okanye namanye amalungu ecawa nawo amalungu ekwayala azakubonakala esiya ebantwini abathile babaculele lamaculo. Oku kudla ngokwenzeka kubusuku obandulela ikresmesi. Eli ibalixesha elinentsingiselo yokudumisa nokuthandaza, ngakumbi abazakuthabatha inxaxheba ekuculeni nabo bafumane elilungelo lokuphulaphula. Owona mceli mgeni mkhulu ngowokuthi lamaculo ekrismesi aculwe ngendlela ezakwenza ukuthi abantu bavuseleleke kwaye intliziyo zabo zizinekele kwakhona, babe nako ukudumisa nokuthandaza. Nangona kunjalo kukho intshwelo enkulu yamaculo ekrismesi amatsha angawalapha eAfrika. Ukuba singaqala ngokuthi sibe nawethu amaculo ekrismesi aphuma ezintliziweni zethu, angenthetha/lwemi zethu nangesingqi esikwazi ukuchukumisa iintliziyo zabantu baseAfrika, senganako ukukwazi ukuthi ngenene kutheth’ukuthini ukubiyozela ikresmesi ngomculo.

Ukuba kunye.

Eliny’icala elibalulekileyo lekrismesi kukubakunye kwamakhaya neentsapho. Abantu benza imizamo emikhulu ukuthi ngekrismesi  bagoduke, babekunye. Kuhle ngoluhlobo. Ngokuza kukaYesu Kristu ehlabathini, uyewenza ukuthi abantu babuye babambane ngothando, njengabosapho nabekhaya, kodwa nanga njengesizwe. Uzise uxolelwano nokubuyelana, abantu kufuneka befundile eyona ndlela ilungileyo yokuthandana. Kwakusiso esisipho umkhose wasezulwini wawucula ngaso: “Uxolo emhlabeni……” ULuka 2:14). Kukho abantu abanintsi abaphakathi kwethu abangamalolo. Ebandleni sibangabosapho olunye, usapho lukaThixo uBawo. Hiyo lonto kubalulekileyo njengebandla namalungu senze lukhulu ukuhlangabezana nabangamalolo, abakhulileyo, abagulayo, nabalambileyo kunye nabo baziva bengamkelekanga – ngakumbi ngelixesha lekrismesi.

Ixesha lokubeyoza.

Kungumnqa kwaye kuyonwabisa ukuthi abantu abanintsi – nakwindawo ezihlwempuzekileyo zeAfrika – bayayikhumbula ikrismesi njengethuba elinye enyakeni apho kutyiwa kamnandi. Xa abantu baseMalawi  bebona irice phezukwetafile, ingasi ipapa, badla ngokubuza maxawambi: Ingaba yikrismesi? Okanye lombuzo wabo wenza ukthi uThixo ancume, ngoba ngenene oku kutheth’ukuthi ekrismesi bayibona nje ngexesha lokubiyoza. Ngabaphi abantu baseAfrika  banokucinga ngetheko ngaphandle kokucinga ngokutya okumnandi? Kungoko kufuneka siyibiyozele ngolohlobo ikrismesi kwaye siyonwabele!! Nangaphakathi kweecawa zethu. Litheko lokonwaba. Kufuneka sidle, sihleke kwaye sicule. Kodwa kuyakubakho umehluko ngendlela abantu bobukumkani bukaThixo bazakubiyoza ngayo. Ngoba, njengabantu bamaAfrika apho umntu akatyiyo yedwa, nabantu abangabakaThixo ngamaxesha onke bazakukwazi ukuthi bohlulelane into abanayo – nokuba incinci kangakanani.

Ikrismesi imalunga nokubiyozela ukuzalwa kukaKristu. Ukubiyozela ikrismesi kungaphaya kokubiyozela usuku lokuzalwa asikhumbuli nje ukuthi uYesu wazalwa. Sikhumbula ukuthi ngubani ozelweyo: uMsindisi onguKristu. (ULuka 2:11). NguMesiya, othunywe nguThixo ukuzakwenza lonke ihlabathi libelitsha. Ngaye buyeza ubukumkani bukaThixo kwaye sinengxhaxheba kubo. Nathi senziwa ukuba sibebatsha. Nayo yonke into esingqongileyo. Yiyo lonto sivuyayo. Yiyo lonto sibiyozayo.  Ngaye loKristu.

Share this post